TÜKETİRKEN KILI KIRK YARIYORLAR

Tüketirken kılı kırk yarıyorlar

Avusturyalılar satın aldıklarının arkasında neler olup bittiğini bilmek istiyor. Online alışveriş sitesi marktcheck.at’de üç bin ürünün hangi yöntemlerle elde edildiğinden bunları satan firmalara kadar sürekli güncellenen bilgiler var.

METE KIZIK

1968 küresel isyanının toplumlarda yarattığı etkilerden biri de iktidarı hedeflemeyen politikaların birey ve toplum yaşamına girmesi oldu. İnsan haklarından hayvan haklarına, çocuk haklarından kelaynak kuşlarını korumaya kadar binlerce sivil toplum örgütleri oluştu. Bu sayede bireylerin bilgi, ilgi ve yeteneklerini değerlendirebilecekleri alanlar yaratılırken diğer yandan, bu baskı grupları sayesinde yasaların ve toplumun demokratikleşmesi yolunda ileri adımlar atıldı.

Günümüzde internetin yaygınlaşması bilginin paylaşımında ve örgütlenmede yeni açılımlar yaratıyor. Bunlardan biri de Avusturya’daki online pazar denetim (Marktcheck) girişimi. Aylık tıklanma sayısı yarım milyonu geçiyor. 2004 yılında Greenpeace ve 11 benzer örgütlenmenin bileşkesi olarak oluşturuldu. Amaç tüketici bilincini zenginleştirmek.

Kadınların yönetici olarak görev aldığı bu çatı örgütü, kamuoyunun gündemine sıkça girdiğinden, çok sayıda şirket için korkulu rüya haline geldi. Bazı firmalar için ise bir avantaj. Çünkü üye sayısı 80 bine yaklaşan bu grup, satın alacakları ürünlerde çevreye duyarlılık, emek dostu bir yan, sağlıklı ve doğal olma şartı arıyor, kılı kırk yarıyor, gelişigüzel alışveriş yapmıyor. Onlar bilinçli tüketiciler…

                    Duyarlı tıklayıcılar

Geçen yılki verilere göre Avusturyalıların yüzde 37’si internetten alışveriş yapıyor. Bu grubun internet alışverişinde ilk tercih ettiği adres ise www. marktcheck.at oluyor. Sitenin merkezi, bilgi bankası. Çünkü sitede içecekten yiyeceğe, seyahat şirketlerinden Bolivyalı köy kooperatifi ürünlerine kadar üç bin ürünün bilgisi var. Ürünlerin hangi yöntemlerle elde edildiğinden, bunları satan firmalara kadar sürekli güncellenen bilgiler sunuluyor. Şirketler ekolojik, hayvan korumacı, sosyal haklar yönünden işaretleniyor. Kırmızıyla işaretlenen firmalar imajları için endişelenmek zorunda bırakılıyor. Bu sayede tıklayıcılar hem vicdanlarına uygun alışveriş yapıyor hem de doğa ve insan haklarının genişlemesine destek veriyor.

Birlikteliğin sözcüsü Nina Thüllen etkinlikerini şöyle açıklıyor:

“Avusturyalılar satın aldıklarının arkasında neler olup bitiyor bunu bilmek istiyor. Bizler sitemizde birçok aracı ve firma için hoş olmayan bilgiler sunuyoruz. Ürünün üreticiden kaça alındığından piyasadaki satış fiyatları farkına kadar çok çeşitli bilgi var. Bunlar bize tüketicilerden ve gıda kontrol bürolarından, sendikalardan, çevre örgütlerinden, hayvan hakları derneklerinden geliyor. Ayrıca tüketici forumunda bireysel bilgi ve eleştirilere de yer veriyoruz. Çünkü bizler alttan gelen dalgayız.”

                 Firmalar için avantaj

Tüketicilerin bilinçli ve kararlı tavrı nedeniyle ülkenin en büyük iki süpermarket zinciri, örgütün denetimlerine kapılarını ardına kadar açmış durumda. Site aktivistleri her an bu marketleri denetleyebiliyor. Tabii ki bu durum şirketlere avantaj kazandırıyor. Tüketici gözünde güvenilir duruma geliyor, üstelik parasız ve zahmetsiz reklam yapmış oluyorlar.

Türkiye’de bu yönde olumlu adımlar atılıyor. Çeşitli şehirlerdeki tüketici dernekleri altı yıl önce Tüketici Dernekleri Federasyonu’nu (TÜDEF) oluşturdu. Tüketici hakkı ve bilinci için savaşıyorlar. Gündemlerinde şu anda “ortak bankomat” soygunu var. Ancak federasyon yönetiminde sadece bir kadın üye var…