TAYFUN ÖZKAYA:" ÇİFTÇİLER TARIM İŞÇİSİ OLDU"

METE KIZIK

CUMHURİYET EGE EKİ

06.01.2012

METE KIZIK

Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Bankası programlarının ödünsüz biçimde uygulandığı son 10 yılda, tarım ve hayvancılığın tasfiyesinin sonuçları hızla ortaya çıkıyor. Sürecin yıkıcı sosyo-ekonomik boyutlarının görünür hale gelmesiyle, tarımın ülke çıkarları ve çiftçiden yana olmasını isteyen kesimler seslerini daha fazla duyurmaya çalışıyor.

Tarımsal alanın neoliberal dönüşümünde kırılma noktasını, 1999 yılında IMF’ye verilen niyet mektubu ve ardından 2000’li yıllarda devreye sokulan Tarım Reformu Uygulama Projesi oluşturuyor. Bu süreci değerlendiren Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tayfun Özkaya, “Geçen yıl tarımsal katma değerin gayrisafi yurtiçi hasılat (GSYH) içindeki payı yüzde 11,9’dan, yüzde 9,8’e düştü. Tarımın istihdamdaki payı sürekli azalarak yüzde 34,9’dan, yüzde 24,6’ya geriledi” dedi.

ALAN KALMADI

Toplam tarım alanları dramatik şekilde azalırken, meyve ve sebze için ayrılan alanların az da olsa genişlediğini belirten Özkaya, “Bitkisel ürünlerin çoğunda üretim azalırken, tütün ve pamuk olmak üzere endüstriyel ürünlerin; nohut, kuru fasulye ve mercimek gibi kuru baklagillerin; patates ve kuru soğan gibi yumru bitkilerin üretimleri geriledi. HES'lerle suyun ticaretleştirilmesi ve özeleştirmesi sonucunda, çiftçinin pahalı ve kısıtlı su kullanmasına yol açılacak sürece de girildi. Mısır ve pirinçte de anlamlı artışlar sağlandı. Bu dönemde nüfus 3 milyondan fazla artarken buğday üretimi yerinde saydı, arpa üretimi geriledi” diye konuştu.

Küçük ve orta üreticiliğin egemen olduğu tarımdan, hızla şirketlerin tarımı sürecine girildiğine dikkat çeken Özkaya, şunları söyledi:

“Çiftçiler şirketlerin işçisi haline dönüşmeye başladı. Meyve, sebze, çiçekçilik alanındaki üretim artışı bunun sonucu. Ege ve Akdeniz bölgelerinde konserve ve dondurulmuş gıda sanayii için sebze ve meyve üretiminde sözleşmeli tarım uygulaması yaygın. Uluslararası iş bölümü gelişmiş ülkelerin sermaye-teknoloji yoğun hububat-sanayi bitkileri üretiminde, az gelişmişlerin ise meyve-sebze gibi emek yoğun üretimde uzmanlaşmasını hızlandırıyor. Dönem içerisinde tarımsal desteklemeler GSYH’nin binde 5-6’sı seviyesinde tutulmuş; borç faizlerine ise tarımın 10 katından fazla ödeme yapılmıştır. ”

Öte yandan bugün Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde yapılacak tam günlük Tarım ve Hayvancılık çalıştayında sorunlar ve çözüm arayışları irdelenecek.