NOBEL ÖDÜLÜ'NÜN İKİ YÖNÜ

METE KIZIK

9 EYLÜL GAZETESİ

28.09.2013

           Nobel Ödülü’nün iki Yönü

Alfred Nobel, patlayıcı maddeler üzerinde çalışırken dinamit barutunukeşfederek insanlığa büyük acı verecek bir dönemini başlattı. 1896' da yaşamını yitirirken vasiyetinde fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barışa hizmet alanlarında üstün çaba gösterenlerin her yıl ödüllenmesini istedi.

Vasiyeti yerine getirildi.

Ancak dağıtılan kimi ödüller, ödül koşulları beraberinde tartışmalara hatta tepkilere yol açtı.

Örneğin ABD başkanlarından Jimmy Carter, defalarca eli kana bulaşan Henry Kissinger, Vietnam savaşına yol açanlardan Le Durc Tho, Barack Obama, Orhan Pamuk ödülleri belirli kesimlerce onaylanmadı.

Benzer tepkiler 1980 yılından başlayarak İsveç ve Alman vatandaşı Jakob von Uexkülltarafından kurulan bir vakıfta örgütlendi.

Almancada “Alternatif Nobel Ödülleri” diye sunulan ve Türkçemize de böyle giren bu organizasyon, dünyada ‘Doğru Yaşam Ödülü’(Right Livelihood Award) olarak algılandı.

Dileyen herkesin başvurabileceği ödüllerin amacı, günümüzün acil sorunlarına pratik çözüm bulan kişileri desteklemek.

Ödül kazananların çoğunluğunu çevre, barış, silahsızlanma, insan hakları, gelişim, kültür, tüketici hakları, eğitim, sağlık, enerji alanlarında çalışanlar.

Bireylerin yanında, örgüt ve sosyal hareketlere de veriliyor.

Nobel'e farklı bir bakış açısı taşıdığından dünya ölçeğinde son yıllarda artan bir saygınlık kazanıyor.

* * *

Bugüne değin Türkiye’den iki isim bu ödülü kazandı.

2000'de siyanürlü altın üretimine karşı mücadelesiyle Birsel Lemke, doğa ve çevre mücadelesiyle 2012'de Tema Vakfı'nın kurucusu Hayrettin Karaca ödüllerin sahibi oldu.

Bu yılki ödül, ABD, Kongo, İsviçre ve Filistin'li dört kişiye verildi.

Kim bu ödül sahipleri?

ABD’den Paul Walker...Yıllardır kimyasal silahların yok edilmesi için çabalayan bir isim. 67 yaşındaki Walker’in çabaları sayesinde  bugüne kadar kimyasal silahlardan vaz geçen 6 ülkenin toplam 55 bin ton kimyasal silahının yok edilmesini sağladı.Şimdi Tayyip Erdoğan’ın savaşmak istediği Suriye’deki kimyasal silahların yok edilmesi için çaba gösteriyor...

Kongo’dan Doktor Denis Mukwege...Her üç kadından ikisinin tecavüze uğradığı Kongo’da onbinlerce tecavüz mağduruna destek oldu. Yıllardır iç savaşın sürdüğü ülkesinde cinsel şiddete maruz kalan kadınlarla ile yaptığı çalışmalarla ödül aldı. O ve meslektaşları Kongo'nun doğu bölgesinde bir hastanenin başhekimi olarak 40 bin tecavüz kurbanını tedavi etti...

İsviçreli ziraat bilim adamı Hans Herrenbiyolojik zararlılara karşı mücadele eden bir uzman. Biyovizyon Vakfı'nın kurucusu. Sürdürülebilir, güvenli gıda üretimi konusunda uyguladığı yeni yöntemler nedeniyle ödüllendirildi. Buluşuyla, bitkilere musallat olan böceklere karşı kimyasal ilaç yerine bu böcekleri imha eden sinekleri kullanarak sürdürülebilir ve sağlıklı tarım üretimi yapılmasını sağladı...

Avukat Raji Sourani…Filistin İnsan Hakları Merkezi’n inde avukat. 35

yıldan buyana Gazze şeridi merkezli insan haklarının geliştirilmesi ve İsrail

tarafından işgal edilen topraklarda işlenen ihlallerini belgeliyor. Hem İsrailliler

ve Filistin yetkilileri tarafından birkaç kez hapsedildi. Ödülü, hukuk devletinin işlemesi için örnek bir mücadele yürüttüğü izin kazandı.

Ülkemizden yeni isimlerin bu onurlu ödülü kazanması dileğiyle...

link