MUHAMMED YUNUS "KÖY BANKASI"

METE KIZIK

9 EYLÜL GAZETESİ 

2.11.2013 

link

                                  Köy Bankası

Bankalar dünya sömürü çarkının canavarı. Doğmamış bebeklerden mezardakine bile rahat vermeyen var işleyişi var. Dünyada bankalardan memnun olanların sayısı, üçüncü küme futbol takımı taraftarlarının sayısından bile az. Ancak Bangladeş ‘ deki ‘Köy Bankası’ hayli farklı bir konumda…

Ege bölgemizin yaklaşık bir buçuk katı büyüklüğünde Bangladeş 144 milyonu aşan nüfusuyla, dünyanın en kalabalık yerlerinden biri. Okuryazarlık oranı erkeklerde yüzde 59, kadınlarda ise sadece yüzde 43. Halkın yüzde 47, 5 kesimi açlık sınırında yaşıyor. Yüzde 87'lik diliminin dini inancı İslam. Kalifiye işçinin aylığı 77 lira civarında ( 2.100 Taka) Özellikle dünyanın en tanınmış, en pahalı tekstil ürünlerinin burada boğaz tokluğuna günde 14-16 saat çalışılarak üretiliyor.

Bu yoksulluğun, sefaletin, şeriat kuşatmasındaki ülkenin, şu anda Hindistan bölgesinde kalan Bathua köyünde 9 çocuklu ailenin üçüncü çocuğu olarak 1940’da dünyaya gelir Muhammed Yunus. ABD’de de ekonomi eğitimini 70’li yılın başında tamamlayarak köyüne döner, çok uzun yıllar uzak kaldığı ülke insanlarının sefaletiyle tanışır. Köyündeki insanların, o sefalet yaşamı içinde bir de üstüne üstlük tefecilere 1600 dolar da faizli borçlu olduğunu öğrenir. Bir şeyler yapmak ister. Tutar, köylülerin bu borcunu öder. Karşılığında bir yıl sonra bu borçlarını faizsiz ödemesini ister sadece. Bir yıl sonra köyündeki insanlar mutludur, borçsuzdur. Buradan yola çıkarak 1983’de sosyal sorumluluk yapılanmasını da kapsayan Köy Bankası’ nı kurar. (Grameen Bank)

Ülkedeki diğer bankalar kefil, uzun işlemler ve mikro kredinin iki- üç kuruşu karları için “ mikro kredi” vermezken, Muhammed Yunus’un kurucusu olduğu Köy Bankası, gün be gün büyümeye başlar, Günlük yaşamını sürdürmek derdi olanlara ‘mikro kredi’ yani, 15 Sterlin faizsiz kredi vermeye başlar. Ana sermaye ise çeşitli uluslar arası yardım kuruluşları ve fonlardan sağlanır. Özellikle köylü kadınların büyük ilgi gösterdiği bu bankada kefil olarak ‘ dayanışma grupları’ şartı aranır sadece. Bu sayede hem toplumsal örgütlenmeyi sağlamayı, hem de kredi alan bireyin toplumsal sorumluluk içinde parayı denetimli kullanması amaçlanır. Kredi verilirken imzalanan koşulda krediyi ne amaçla kullanacağı ve televizyon, radyo almayacağı şartı aranır.

Köylüler bu parayla inek alır, bakkal, süt satım yeri açar, pazarcılık yapmaya başlar. Üstelik faizsiz” helal kredi” halkın dini duygularına da uygun düşmekte, geriş dönüşüm firesiz gerçekleşmektedir. Süreç içinde bu bankadan kredi alanların sayısı 50 milyona çıkar… Banka; yüzde 94’ü köylülere, yüzde 6’sı devlete ait biçimde yapılanır. Tabii ki bu bankada büyür. Elektrik ve telefon alanında etkinlik gösteren bir aile şirketi de kurulur. Köylü kadınlar bu şirketten aldıkları telefonlarla köylerinde telefon bürosu da açarak gelir elde ederler.

Köy Bankası’nın 30 yıllık başarısı 60’dan fazla gelişmemiş ülkelere de örnek olur. Muhammed Yunus dünya çapında tanınan isimdir artık. Birkaç kez AKP hükümeti tarafından da Türkiye’ye davet edilir, panellere katılır.

Ancak 2011’de 70 yaşındaki Muhammed Yunus yaşı nedeniyle emekli edilir. Yargıtay’ın son kararına göre bu banka bir devlet kuruluşudur 60 yaşını geçtiğinden zorunlu emekliliği gerekmektedir. Tartışmalar alevlenir. Bir yanda devletin bu bankayı ele geçirme niyeti, diğer yanda ise Muhammed Yunus’un milyonlarca dolar vergi kaçırma iddiaları, devlet başkanıyla sürtüşmesi gündeme oturur.

Üç yıldan beri de banker Yunus, dünyanın akil adamlarından birisi olarak çeşitli yerlerde panellere katılmakla, düşüncelerini açıklamakla uğraşıyor…