SENİN TELEFONUN KAÇ PARA?

                 Cep telefonunu ver silahları al

Cep telefonu yapımında önemli bir yeri bulunan koltan yıllardır iç savaşla yaşamak zorunda kalan Kongo’dan geliyor. Yabancı firmalar Kongolu asileri ve hükümet güçlerini koltan karşılığı silahlandırıyor.

METE KIZIK

Yeni çağla birlikte küreselleşmenin çok boyutlu yönlerini de yaşıyoruz. Küreselleşmenin etkisiyle “kâr için herşey mübahtır” anlayışı (neo liberalizm), insanlara yoksulluk, göç, daha fazla baskı, daha az demokrasi, savaş, kıtlık, çevrenin talan edilmesi gibi olumsuz yönleriyle açığa çıkıyor. Küreselleşmenin bu özelliği yani neo-liberal küreselleşme, dayanışmacı değil aksine söğüşleyici özellikte...

Buca’dan işyerime gelmek için dün yine belediye otobüsüne bindim. Gürültünün en yoğun olduğu yere doğru ilerledim. Yaklaşık on kişilik liseli genç grubunun yanına gittim. Hemen hepsinin elinde cep telefonları vardı. Anımsatayım. İzmir’de belediye otobüslerinde telefonla konuşmak aracın elektronik sistemlerine zarar verdiği için yasak. Kızlı erkekli bu grup cep telefonlarının deseni, kameralarındaki pixel sayısı, bellek, işlem gücüyle birbirlerine takılıyorlardı. Konuşmaları arasında bir cümle çok dikkatimi çekti:

‘Senin telefonun kaç para?’

SUÇLU ÜLKELER

Cep telefonu alanında çok tanınmış firma olan Nokia, çok uzun bir süreden beri Avrupa’da üretim yapmıyor. Çünkü günlük yevmiyenin bir dolar olduğu, bağımsız sendikacılığın, grev haklarının bulunmadığı ortamda, Çin’de üretiliyor.

Cep telefonu otuza yakın değerli metalden oluşuyor. Bu metaller arasında çok önemli bir değere sahip olan kurşun ve koltan on yıllardır iç savaşla yaşamak zorunda bırakılan Kongo’dan...

Kongo, 53 milyon nüfusuyla iç savaş yaşıyor. İnsanlar savaş nedeniyle yaşamlarını yitirmezlerse ortalama ömürleri 42 yıl. 14 yıldır süregelen iç savaş nedeniyle ölenlerin sayısı 3,5 milyonu geçerken en az 500 bin kişi ülkeyi terketmek zorunda kalıyor. Kimileri “umuda yolculuk” sonucunda Batı ülkelerine ulaşabiliyor, çoğunluğu da bu uğurda yaşamlarını yitiriyor, hapishanelere tıkılıyor, geri gönderiliyor...

Kongo’da HIV/ AIDS yüzünden ölen kadınların sayısı 1,5 milyonu buluyor. İç savaş nedeniyle savaşan kabileler arasındaki askerlerin arasında çok sayıda 7-12 yaş arası çoçuk da var. Üstelik madenlerde çalışanların büyük kısmı çocuk işçiler...

Peki bu iç savaş neden çıkıyor?..

Yanıtlayalım.

Kongo’daki çok zengin maden yataklarına sahip olmak için birbirleriyle rekabet içindeki Kuzey Amerika ve Avrupalı maden firmaları, kabileleri sürekli kışkırtıyor... Öyle ki bu firmaların desteklediği kabileler neredeyse her ay bile değişebiliyor. Barış anlaşmaları sıkça bozuluyor. BM Güvenlik Konseyi’nin hazırladığı raporda Kongo’da asileri ve hükümet güçlerini koltan karşılığı silahlandıran 100’e yakın şirketin isimleri tek tek sayılıyor. ABD’den İngiltere’ye, Hollanda’dan İsviçre’ye, Belçika’dan Almanya’ya kadar 100 şirket...

Çin de bu zengin maden kaynaklarına sahip ülkeye daha fazla uzaktan bakamaz. İkili işbirliği anlaşması yapılır. Yeni yollar, köprüler, demiryolları, sosyal konutlar inşa etmeyi üstlenir. Bunun karşılığında Kongo’nun maden zenginliğinin ilk sıralarındaki bakır, kobalt, altın, gümüş, uranyum, elmasın değerlendirilmesine katkıda bulunacaktır. Yani anlaşmaya göre Çin, bu bölgedeki koltan yataklarını işleyecekti. Bu durum tekrar iç savaşı körükler. Çünkü yapılan anlaşma; Samuel Bodman‘ın şirketine dinamit koymak demektir.

Peki kimdir bu adam?

Bodman, ABD patentli Cabot Corporation şirketinin sahibi, aynı zamanda Bush’un ilk Ticaret Bakanı Müsteşarı’dır.

Manzara böyle, kimin eli kimin cebinde belli değil...

Firmaların daha düne kadar destekledikleri kabile, bir ay sonra düşman kabile oluyor...

Peki, bu iç savaşta birbirlerini öldürmek için gerekli olan silahları kim sağlıyor?

ABD ve Avrupa ülkeleri...

Almanya Ticaret Bakanlığı’nın 2007 raporuna göre, hafif silahlar dalında Almanya, dünya ihracat şampiyonu.

Peki, bu yoksul ülkenin bütçe harcamaları ne kadar?

Silahlanma için bütçesinin yüzde 79’unu ayırıyor...

Sağlık için ayırdıkları bütçe, AKP iktidarının sağlık için 2008’de ayırdığı yüzde 4,7’lik bütçeden biraz daha az! 2,3...
 

Dünyada 9 milyar adet olduğu sanılan cep telefonun ana maddesine sahip bu ülkede ki bir maden işçisi günlük olarak 3,8 TL kazanıyor ...

Kongo ve komşu ülke Zambia‘da madenlerde çalışan çoçuk işçilerin sayısı Uluslararası Çalışma Örgütü‘nün (ILO) rakamlarına göre 2 milyona yakın... Aralarında yedi yaş gurubu da vardır.

Cep telefonu üreten firma, cep telefonu üretmek için kullandığı madenin çıktığı bu ülkede telefon üretim, montaj fabrikası kurmaz.. Çünkü Kongo’da istikrar yoktur... İstikrar olmayınca da fabrika kurulamaz... O zaman küreselleşmenin nimetlerinden yararlanılarak Çin‘de üretim yapılmalıdır...

Özellikle Lap-top ve cep telefonu başta olmak üzere çok sayıda çeşitli ucuz eşya üretimiyle dünyada tanınan Çin’de bağımsız sendikalar yok... Bu fabrikalarda çalışmak için kentlere göç eden köylüler arasındaki çoğunluğu, kadınlar oluşturuyor. Bu sayede bir iş ve ailelerine para göndermektir tek amaçları... Fabrika kışlalarında günde 12 saat çalışmak, Kongo’da çoçuk işçilerin çıkardığı madenin de kullanıldığı bir çok kimyasal maddeyi iş sağlına uygun olmayan ortamda solumak zorundalar... Üstelik bir de fazla mesai, evliyseler çoçuk bakımı, eşini üretime hazırlama zamanı ve emeği de beklemektedir onları...

Söylermisiniz, sizin küreselleşmeniz kaç para?