DİREN TÜRK KAHVESİ

9 EYLÜL GAZETESİ

25.01.2014

Diren Türk  Kahvesi

Kahve'nin 40 yıllık hatırı ve kokusu, şarkısı ve şiirleri var. Küreselleşen dünyamızda içecek, yiyecek, giyim gibi tek tip ve mono kültür, uluslar arası şirketler aracılığıyla yayılıyor. Bence tadsızlık ve zevksizliği her yerde yaşamak mümkün. Bunlardan arasında Mc.Donald, Starbucks da başta geliyor. Servis garsonlarının olmadığı, bluetoothun herkese açık olması ve bir kahveye saatlerce oturabilen yer olmasıyla da dikkat çekiyor. Genellikle ergen gençlerin tercih ettiği bir yer.

18 Ocak'ta 'İnternet Sansürüne Hayır' yürüyüşü sırasındaki gözlemlediğim bir olay bu yazının da konusu oldu. Kıbrıs Şehitleri Caddesi'nde başlayıp, Gündoğdu Meydanı'na oradan tekrar başlangıç noktasına doğru yapılan yürüyüşte cadde üzerindeki kahveleriyle ünlü Amerikan şirketi Starbucks, yaşları ilk ergenlik dönemini yaşayan 10 kişilik anarşist bir grup tarafından ikinci kez tahrip edilirken, içerdeki her yaştan sayıları otuzu bulan müşteriler korku ve dehşet içinde mahsur kalmışlardı. Bu kabul edilemez olayda, can kaybı yaşanmaması tek sevindirici durum oldu... Eylemin gerekçesi İstanbul'daki Gezi eylemlerinde bu şirketin Taksim Şubesi'nin eylemcileri gazdan korunmak için içeri almaması ve göstericileri polise teslim etmesi olmuştu. Şirket yöneticileri daha sonra basın açıklamasıyla konuyla ilgili görüşlerini kamuoyuyla paylaşmıştı...

Kahvenin tarihi bin yıla kadar uzanıyor. İlk kahve bitkisinin Afrika kıyılarında yetiştiği sanılıyor. Başlangıçta yiyecek olarak kullanılan bu çekirdekler zamanla içecek olarak kullanılmaya başlanmış.

11.yy.da Etiyopya (Habeşistan) da ilk kez şarap olarak kullanılmaya başlamış, daha sonra 15.yy.'da Yemen merkez durumuna geçmiş, Şeyh Şazeli ve müritlerinin tekelinde büyümüş. Bu nedenle çocukluk döneminde kahvehanelerinde rastladığımıztemsili resimler buna dayanır.

Tahtakale'de kurulan ilk kahvehane ve Türk kahvesi keyfi ortamının keyfi cazibe merkezi durumuna gelir. Türk kahvesi, ilk olarak Türkler tarafından keşfedilen kahve hazırlama ve pişirme metodunun adı. “ Özel bir tadı, köpüğü, kokusu, pişirilişi ve ikramıyla kendine özgü bir kimlik ortaya çıkar. Dünyada telvesi ile ikram edilen tek kahve türü olur. Yabancı tüccarlar, gezginlerin burada aldıkları keyif kitaplara bile konu olur. Türkiye’de ise işlenmesiyle ve köpüğüyle kendine özgü “ Türk kahvesi” türü yapılır ve dünyaya yayılmaya başlar. 1615'de Venedikli tüccarlar tadını çok beğendikleri Türk kahvesini Venedik'e taşırlar. 1645'de bu kentte ilk” kahvehane” açılır. Daha sonra 1229'da “Café de Procope” adıyla Fransa’nın ilk kahvehanesi açılır. Burası kısa sürede sosyete ve yazarlarında mekânı olur. Birinci ve İkinci Viyana kuşatmasında bozguna uğrayan Osmanlı ordularının geride bıraktıkları yüzlerce kahve çuvalı Avusturyalılarında kahve tutkunu olmasına yol açar ve Viyana'da yaşarken benim de buluşma sohbet, kaynaşma yerlerimden biri olan ünlü Viyana Kahvehaneleri'nin doğmasına da neden olur.

Tüm Avrupa'da kahvehane ve Türk kahvesi yayılılıp, gözde mekân ve içecek olurken karşı çıkışlarda yaşanmaya başlanır. Papa 7. Klement kahvehaneye “Müslüman içeceği” olduğu gerekçesiyle mücadeleye başlar ve yasaklar. İngiltere Kralı II Charles da kahvehanelerde yönetim karşıtı konuşmalar yapıldığı için 1675'de kapatır. 1777 'de Prusya Kralı Frederik Türk kahvesinin Alman birasının yerine geçmesinden endişe ederek yasaklamaya kalkar, askerlerini bile bira mı yoksa kahve mi kokuyor diye kontrol ettiği bile söylenir. Kahvehane ve kahveden rahatsız olanlar arasında Şeyhülislam Ebusuud Efendi de yer alır. Bir fetva vererek kahvenin yasaklanmasını ister. 2. Murat bunu uygulatır. Yasak 3. Murad dönemine kadar sürer.

Günümüzde “mocha”, “caffe latte” , “espresso” , “cappuccino”, “nescafe” gibi yabancı kaynaklı ve tadı olmayan kahve türleri yaygınlaşıyor. Yine de bizler, Türk kahvesi içmekten, kadınlarımızda kahve falına bakmaktan vaz geçmiyor. Günümüzde kahve sadece Yemen'den gelmiyor. Öte yandan güncel anlatımla: Türk kahvesi direniyor.

link